Czym zajmuje się compliance? Wszystko, co musisz wiedzieć

Tylko w 2022 r. stworzono 32 000 stron nowych przepisów. Naturalnie wymusza to większe skupienie na przestrzeganiu obowiązującego prawa, by interesy firmy nie zostały narażone na zbędne koszty, czy utratę wiarygodności — to główne zadania compliance.

Czym jest compliance? Pojęcie compliance

Według definicji „compliance” zaczerpnięty wprost z angielskiego oznacza „zgodność” z obowiązującymi przepisami prawa (hard law) oraz z regulacjami wewnętrznymi organizacji (soft law).

To nie tylko narzędzie do monitorowania i egzekwowania regulaminów organizacji, ale także sposób na zwiększenie zaufania klientów i partnerów biznesowych do danej firmy.

Pierwsze działy compliance powstały w amerykańskich korporacjach pod koniec lat dziewięćdziesiątych jako programy etyczne, które miały zapobiegać nadużyciom w sektorze publicznym. Pierwsze kontrole potwierdziły, że problem dotyczy wielu kluczowych działów w firmie jak księgowość, prawo pracy itd.

Audyt RODO – wszystko co musisz wiedzieć. Poradnik LexDigital

System compliance

System compliance to kompleksowe podejście do zapewnienia zgodności działania firmy z przepisami prawa, regulacjami wewnętrznymi, standardami branżowymi, zasadami etyki w biznesie, zasadami ładu korporacyjnego i dobrego zarządzania, a także oczekiwaniami społecznymi. Jest to ważne narzędzie dla przedsiębiorstw, które chcą minimalizować ryzyko prawne i działać zgodnie z najlepszymi praktykami.

W celu zapewnienia prawidłowej realizacji założeń compliance należy zaangażować całą firmę — bez wyjątku, zatem kontroli i przestrzeganiu przepisów wewnętrznych podlegają:

• Zarząd i członkowie Rady Nadzorczej,
• kadra kierownicza wszystkich działów,
• same w sobie komórki compliance,
• szeregowi pracownicy.

System compliance może polegać m.in. na utworzeniu działu zapewnienia zgodności, powołania i stworzenia stanowisk Compliance Officer lub Compliance Manager, szkoleń z obowiązujących przepisów organizowanych dla pracowników, systemu informatycznego służącego do zgłaszania nadużyć czy działań niezgodnych z prawem oraz okresowych audytów wewnętrznych badających ryzyko wystąpienia niezgodności.

System zarządzania jakością zgodny z ISO 9001. Jakie korzyści płyną z jego wdrożenia?

Przykłady regulacji wpisujące się w system compliance:

1. Przepisy RODO — zgodnie z literą prawa pozyskiwanie, przetwarzanie oraz przechowywanie danych osobowych wymaga przestrzegania licznych procedur. Udostępnienie ich osobom nieuprawnionym naraża firmę nie tylko na wysokie kary finansowe, ale również wizerunkowe, które mogą być dla biznesu nawet dotkliwsze.
2. Przepisy z zakresu prawa pracy – obejmują wszystkie procesy związane z procesem rekrutacji, zatrudnienia i zakończenia stosunku pracy z pracownikami.
3. Regulacje ładu korporacyjnego – obejmują wewnętrze zasady związane z podziałem kompetencji i odpowiedzialności pomiędzy poszczególne komórki lub pracowników.
4. Przepisy antykorupcyjne — przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu opisuje ustawa o AML (Anti Money Laundering) – Dz.U.2023.1124. Również przepisy kontrolne monitorujące korupcję oraz defraudację wpisują się w zasady compliance.
5. Cyberbezpieczeństwo — bezpośrednio zagadnienie powiązane z ochroną danych zarówno firmy (np. patentów, czy informacji finansowych), jak i osobowych. Więcej o tym zagadnieniu pisaliśmy w artykule Cyberbezpieczeństwo — jak się bronić i zapobiegać, co wynika z RODO?
6. Normy ochrony środowiska — firmy produkcyjne muszą wdrażać działania zmierzające do zmniejszenia wytwarzanych zanieczyszczeń oraz niwelowania ich szkodliwego wpływu na ekosystem. Unia Europejska zgodnie z planem ekologicznym wdraża coraz surowsze regulacje.
7. Przestrzeganie zasad i dobrych praktyk wszelkiego rodzaju ISO — prowadzenie odpowiedniej dokumentacji, tworzenie procedur z obowiązujących przepisów prawa to istota zarządzanie ryzykiem braku zgodności.

Zarządzanie ryzykiem braku zgodności. Jakie są główne obszary ryzyka compliance?

Zarządzania ryzykiem w praktyce compliance oznacza przede wszystkim monitoring procesu wdrażania kolejnych procedur podyktowanych dobrymi praktykami biznesu oraz obowiązkiem prawnym. Mając na uwadze powyższe, przedsiębiorstwa muszą przekazać szereg kompetencji swoim pracownikom, co zazwyczaj przyjmuje formę regulacji wewnętrznych, czyli polityki compliance.

Im większa organizacja, tym bardziej rozproszona struktura organizacyjna i nadzór nad poszczególnymi działaniami poszczególnych pracowników i całych zespołów. Może to prowadzić do nieporozumień wynikających z konfliktów interesów poszczególnych działań, nieświadomego łamania przepisów prawa np. tajemnicy bankowej czy wręcz celowych nadużyć pewnych pracowników.

Dlatego dział compliance musi działać dwutorowo, czyli monitorować wszelkie zagrożenia, które mogą zaszkodzić firmie (finansowo lub wizerunkowo), jak i organizować cykliczne szkolenia pracowników, by utrwalać wiedzę oraz wprowadzać aktualne zmiany w prawie.

Niestety dla wielu pracowników pojęcie compliance kojarzy przede wszystkim z dodatkową papierologią, nudnymi szkoleniami i nieraz absurdalnymi (z ich perspektywy) procedurami np. względem prezentów świątecznych od klientów.

Czy warto wdrożyć compliance? Co oznacza zgodność compliance?

W dzisiejszych czasach, kiedy ochrona danych osobowych nabiera szczególnego znaczenia, compliance staje się niezbędnym elementem prowadzenia biznesu. Rozpoznanie środowiska prawno-regulacyjnego umożliwia umiejętne lawirowanie pomiędzy:

• terminarzem zmian w przepisach,
• potencjalnymi sankcjami finansowymi,
• zapewnieniem ciągłości produkcji,
• prawidłową ocenę ryzyka odpowiedzialności prawnej, finansowej oraz środowiskowej,
• monitowanie zagrożeń reputacyjnych — również natury etycznej.

Samo słowo compliance zgodnie ze słownikiem języka angielskiego należy odczytywać jako zgodność i zarządzanie konfliktami interesów według standardów rynkowych. Odpowiednio zabezpieczona witryna internetowa, przemyślane rozwiązania organizacyjne poparte szkoleniami pracowników oraz dobre praktyki przestrzegane na wszystkich szczeblach hierarchii firmy umożliwiają prowadzenie rzetelnego i wiarygodnego biznesu.

Zaprojektowanie systemu zarządzania zgodnością wymaga uwzględnienia:

• identyfikacji ryzyka,
• cyklicznych kontroli zgodności oraz aktualizacji dokumentacji w tym zakresie,
• monitorowania wdrożenia wewnętrznego procesu zgłoszenia naruszeń,
• wyjaśniania zgłaszanych naruszeń i incydentów oraz wsparcie ich wykrywania,
• ochrony sygnalisty,
• reagowania na naruszenia w sposób prawnie zgodny z przepisami.

Niestety zdecydowana większość pracowników przedsiębiorstw w Polsce nie zdaje sobie sprawy z tego, czym zajmuje się właściwie dział compliance. Dla pracodawców zatrudnienie skrupulatnych ekspertów, którzy będą wdrażać i raportować efekty wprowadzanych regulacji są dla firmy bezcenni, ponieważ ich praca pozwala zaoszczędzić zarządowi zmartwień.

Certyfikacja ISO a compliance

Oficjalnym potwierdzeniem tego, że dana organizacja przestrzega wymogów opisanych w międzynarodowych normach ISO, jest poddanie się audytowi certyfikacyjnemu, przeprowadzonego przez akredytowaną jednostkę certyfikującą. Jednostka ta nie pomaga w przygotowaniu do audytu.

W branży związanej z szeroko pojętym cyberbezpieczeństwem kluczowe systemy są oparte na normach ISO 9001, ISO 27001 i ISO 22301. W LexDigital oferujemy pomoc w przygotowaniu do certyfikacji każdej z tych norm.

Compliance – skorzystaj z pomocy ekspertów!

LexDigital pomoże Ci zrozumieć wymagania dotyczące poszczególnych zapisów RODO lub norm ISO.

Ponadto nasz zespół może uczestniczyć w wyborze jednostki certyfikującej i wspiera pracowników organizacji poprzez pełne i co ważne aktywne uczestnictwo w audycie certyfikującym.

Po wdrożeniu wymagań związanych z konkretnym systemem pomagamy naszym klientom w utrzymaniu wybranych systemów oraz ciągłym ich doskonaleniu, w tym prowadzimy konsultacje z pracownikami odpowiedzialnymi za system zarządzania.

Poznaj naszą pełną ofertę dotyczącą wdrożeń ISO!

Polecamy nasze inne artykuły:

NIS2 – sprawdź nowe wymagania dla firm

Incydenty i naruszenia ochrony danych osobowych w dni wolne od pracy i święta

Dane osobowe: Kompletny przewodnik po RODO na 2025 rok